Mx.D.P

Rhagymadrodd – Beth yw’r Celfyddydau Digidol

Mae’r celfyddydau digidol yn cwmpasu amrywiaeth o ddisgyblaethau sy’n defnyddio technolegau digidol i greu, trin a chyflwyno gweithiau artistig. Dyma drosolwg ehangach o brif arferion y celfyddydau digidol, gan gynnwys technolegau a llwyfannau sy’n dod i’r amlwg:

Paentio Digidol

Gan ddefnyddio meddalwedd ac offer digidol megis tabledi a stylusau, mae artistiaid yn creu paentiadau sy’n efelychu neu’n ymestyn technegau traddodiadol. Mae paentio digidol yn caniatáu arbrofi diddiwedd gyda lliw, gwead a ffurf, gan alluogi golygu a haenu’n haws na chyfryngau corfforol fel arfer.

Animeiddio

Mae’r ddisgyblaeth hon yn cynnwys creu delweddau symudol trwy luniadu ffrâm-wrth-ffrâm digidol, modelu 2D neu 3D, a chipio symudiad. Defnyddir animeiddio’n eang mewn ffilm, gemau, hysbysebu a straeon, gan alluogi artistiaid i ddod â delweddau statig yn fyw gyda symudiad a naratif.

Celf Fideo

Mae celf fideo yn defnyddio technoleg ddigidol i greu gweithiau artistig, gan archwilio naratifau arbrofol, delweddau haniaethol neu sylwadau cymdeithasol yn aml. Gellir ei gyflwyno fel gweithiau un-sianel, gosodiadau neu brofion.

Realiti Rhithwir (VR)

Mae VR yn trochi defnyddwyr mewn amgylcheddau cwbl gyfrifiadurol, a brofir trwy benwisg a synwyryddion symudiad. Mae artistiaid yn defnyddio VR i greu bydoedd trochi llawn, naratifau rhyngweithiol a chelf brofiadol sy’n ymgysylltu â sawl synnwyr.

Realiti Estynedig (AR)

Mae AR yn gorgyffwrdd cynnwys digidol dros y byd corfforol trwy ffonau clyfar, tabledi neu sbectol AR. Mae hyn yn galluogi artistiaid i asio elfennau real a rhithwir, gan greu profiadau rhyngweithiol sy’n ymateb i amgylchedd y defnyddiwr.

Realiti Estynedig (XR)

Term ymbarél yw XR sy’n cwmpasu VR, AR a realiti cymysg (MR), sy’n cyfuno amgylcheddau real a rhithwir mewn amser real. Mae hyn yn caniatáu i artistiaid archwilio profiadau hybrid sy’n uno bydau corfforol a digidol mewn ffyrdd rhyngweithiol cymhleth.

Dylunio Trawsddisgyblaethol (XD)

Mae XD yn cyfeirio at arferion creadigol sy’n integreiddio dylunio graffig, profiad defnyddiwr (UX), dylunio rhyngweithio a chyfryngau digidol. Canolbwyntir ar ddylunio profiadau cyfannol sy’n swyddogaethol ac yn artistig, yn aml ar gyfer llwyfannau digidol, amgylcheddau rhyngweithiol a chyfryngau traddodiadol.

Gosodiadau Rhyngweithiol

Mae’r gweithiau corfforol neu ddigidol hyn yn gwahodd cyfranogiad y gynulleidfa, gan ddefnyddio synwyryddion, camerâu neu ryngwynebau cyffwrdd. Mae gosodiadau rhyngweithiol yn chwalu’r rhwystr rhwng y gwyliwr a’r gwaith, gan wneud y gynulleidfa’n rhan o’r profiad.

Celf Gynhyrchiol

Mae celf gynhyrchiol yn defnyddio algorithmau, cod neu ddeallusrwydd artiffisial i gynhyrchu gweithiau sy’n gallu esblygu neu newid dros amser. Mae artistiaid yn dylunio systemau neu reolau yn hytrach na delweddau statig, gan ganiatáu i’r gwaith greu’i hun, gyda chanlyniadau unigryw neu anrhagweladwy yn aml. Mae ysgogiadau AI yn dod yn ‘swynion hudol’ artistig.

Adrodd Straeon Digidol

Mae’r arfer hwn yn cyfuno naratif, cyfryngau digidol ac elfennau rhyngweithiol i adrodd straeon mewn ffyrdd arloesol. Gall gynnwys cyflwyniadau amlgyfrwng, dogfennau gwe, naratifau VR neu ffuglen rhyngweithiol sy’n ymgysylltu â chynulleidfaoedd y tu hwnt i fformatau traddodiadol.

Modelu 3D

Mae artistiaid a/neu dechnolegwyr creadigol digidol yn cydweithio i greu gwrthrychau neu amgylcheddau tri dimensiwn gan ddefnyddio meddalwedd arbenigol. Defnyddir modelu 3D yn helaeth mewn animeiddio, gemau, cynhyrchu rhithwir a cherflunio digidol, gan alluogi cynrychioliadau realistig neu arddulliedig.

Graffeg Symudol

Mae graffeg symudol yn golygu animeiddio elfennau dylunio graffig fel teipograffeg, siapiau ac effeithiau gweledol. Defnyddir y ddisgyblaeth hon yn helaeth mewn teitlau ffilm, hysbysebu, brandio a rhyngwynebau digidol i gyfathrebu negeseuon yn ddeinamig.

Dylunio Gemau

Mae dylunio gemau yn cyfuno adrodd straeon, celf weledol, rhyngweithio a datblygu meddalwedd i greu gemau digidol rhyngweithiol. Mae’n herio artistiaid i feddwl am brofiad y chwaraewr, canghennau naratif a chynnwys amser real.

Theatr Trochi

Er ei bod wedi’i gwreiddio mewn perfformio, mae theatr drochi’n fwyfwy yn defnyddio technoleg ddigidol—fel tafluniadau, VR neu AR—i greu amgylcheddau sy’n amgylchynu cynulleidfaoedd mewn naratifau aml-synhwyraidd, gan ddileu’r ffin rhwng perfformiwr a gwyliwr.

Technoleg Adborth Hapteg

Mae technoleg hapteg yn ychwanegu dimensiwn cyffyrddol at y celfyddydau digidol drwy efelychu cyffyrddiad, dirgryniad ac adborth grym drwy ddyfeisiau megis menig, siwtiau neu reolwyr llaw. Mae’r arloesi hwn yn cynyddu trochiad mewn VR a gosodiadau rhyngweithiol, gan alluogi cynulleidfaoedd i “deimlo” amgylcheddau neu weithiau digidol yn gorfforol, gan ddyfnhau’r profiad emosiynol a synhwyraidd. Fel VR. Mae orielau a sefydliadau’n tueddu i osgoi celf sy’n drwm ar dechnoleg ddrud.

Apiau Democrataidd a’r Cyfryngau Cymdeithasol

Mae cynnydd apiau hygyrch a llwyfannau cyfryngau cymdeithasol wedi trawsnewid y celfyddydau digidol drwy alluogi artistiaid i greu, rhannu a hyrwyddo’u gwaith heb reolaeth allanol traddodiadol. Mae offer fel TikTok, Instagram, ac apiau creadigol hawdd eu defnyddio’n grymuso ystod ehangach o artistiaid i gyrraedd cynulleidfaoedd byd-eang ar unwaith, gan feithrin cymuned, cydweithio a ffurfiau newydd o fynegiant digidol. Mae’r democrateiddio hwn wedi ehangu cyfranogiad ac arloesi ym maes y celfyddydau digidol ledled y byd—ond yn amlwg gan greawdwyr ifanc Cymraeg eu hiaith.

Mae’r disgyblaethau a’r technolegau hyn yn dangos natur eang ac esblygol y celfyddydau digidol, gan amlygu sut mae offer a llwyfannau digidol yn ailddiffinio’r posibiliadau creadigol a phrofiadau cynulleidfaoedd yn barhaus.

Mae gan Gymru sylfaen ar gyfer sector celfyddydau digidol arloesol a hyderus sy’n tyfu. Rhaid i ni ehangu ac osgoi “gatekeeping” mynediad i’r gymuned greadigol hon. Gall Cymru fod ar flaen y gad ym maes arbrofi celf ddigidol, gan ddefnyddio technolegau newydd, creu partneriaethau trawsddisgyblaethol, a defnyddio cyfryngau digidol i archwilio celfyddydau cyfoes Cymreig a materion cymdeithasol. Gyda chefnogaeth sefydliadol gydlynol a rhestr gynyddol o artistiaid digidol cynhenid, gallai Cymru greu lle unigryw ym myd y celfyddydau digidol rhyngwladol.

Pam Celfyddydau Digidol?:

Mae celfyddydau digidol cyfoes yn croestorri â materion byd-eang a chwilfrydedd gwyddonol. Mae ffiniau traddodiadol rhwng disgyblaethau’n dadfeilio, gan greu arferion arloesol sy’n uno creadigrwydd artistig â data, technoleg ac ymchwil arbrofol. Mae celfyddydau digidol, yn arbennig, yn creu cysylltiadau newydd â gwyddoniaeth, gan alluogi artistiaid i archwilio systemau cymhleth, delweddu ffenomenau anweledig ac ymgysylltu cynulleidfaoedd mewn profiadau trochi sy’n herio canfyddiadau o realiti, wrth greu gwybodaeth newydd ymarferol. Dyma’r oes oleuedig newydd—renaissance celf drwy’r digidol.

Wrth i’n byd wynebu heriau digynsail—newid hinsawdd, pandemigau, aflonyddwch cymdeithasol a thrawsnewid technolegol—mae artistiaid yn mabwysiadu dulliau gwyddonol ac offer digidol i archwilio’r materion hyn mewn ffyrdd cynnil a chynhyrchiol. Trwy gydweithio â gwyddonwyr, technolegwyr a chymunedau, mae’r celfyddydau digidol yn meithrin ffyrdd newydd o feddwl creadigol sy’n pwysleisio rhyngddisgyblaeth, arbrofi ac ymgysylltiad cyfranogol.

Mae’r uno hwn o gelf a gwyddoniaeth yn ehangu rôl yr artist y tu hwnt i fod yn grëwr, gan ddod yn ymchwilydd, hwylusydd a chyfathrebwr syniadau cymhleth. Mae’r celfyddydau digidol yn harneisio data mawr, deallusrwydd artiffisial, amgylcheddau rhithwir a llwyfannau rhyngweithiol i greu mewnwelediadau ac ysgogi myfyrio ar berthynas dynoliaeth â’r byd naturiol, technoleg a’n gilydd.

Wrth gamu i’r cyfnod newydd hwn, mae celf sy’n cael ei bweru gan arloesi digidol yn cynnig llwybrau i ddeall ac ymateb i heriau dybryd ein hoes. Mae’n gwahodd cynulleidfaoedd i brofi cymhlethdod a chysylltedd yn ddeallusol ac yn emosiynol, gan ysbrydoli dychymyg a dyfodol cymunedol.

Prif Sefydliadau a Mentrau

Mae angen rhwydwaith cydweithredol o sefydliadau a chyrff ariannu i gynnal y sector:

Prif Sefydliadau a Mentrau sy’n Cefnogi Celfyddydau Digidol Cymru

1. Cyngor Celfyddydau Cymru

Corff cyhoeddus canolog sy’n gyfrifol am ariannu, datblygu a hyrwyddo’r celfyddydau yng Nghymru. Mae’n darparu grantiau a chymorth ar gyfer arloesi digidol, celfyddydau trochi, a phrosiectau trawsddisgyblaethol. Eu cenhadaeth yw meithrin talent greadigol, annog dyfeisgarwch a sicrhau amrywiaeth yn y sector.

Gwasanaethau: Ariannu i unigolion a sefydliadau, datblygiad proffesiynol, cefnogaeth strategol ar gyfer arloesi celfyddydau digidol, a hybu cynhwysiant ac amrywiaeth.

Gwefan: https://arts.wales

E-bost: info@arts.wales

Ffôn: +44 (0)2920 758 200

Cyfeiriad:

Arts Council of Wales
Baltic House
Mount Stuart Square
Cardiff Bay
CF10 5FH

2. Canolfan Mileniwm Cymru

Mae Canolfan y Mileniwm bellach yn ganolfan ar gyfer celfyddydau digidol a throchi.

Mae eu gofod pwrpasol, Bocs, yn ofod arloesol ar gyfer celfyddydau trochi yng Nghanolfan y Mileniwm yng Nghaerdydd. Mae’n ganolbwynt i archwilio a dangos adrodd straeon digidol drwy dechnolegau fel realiti rhithwir (VR), realiti estynedig (AR), realiti cymysg (MR) a chyfryngau 360°. Mae Bocs yn darparu cyfleusterau, cefnogaeth dechnegol a llwyfan cyhoeddus i artistiaid greu a chyflwyno profiadau trochi a rhyngweithio. Mae’n hyrwyddo arbrofi ac ymgysylltu â chynulleidfa ehangach trwy ddigwyddiadau VR, AR a realiti cymysg. Mae’r Ganolfan hefyd yn cynnig cefnogaeth dechnegol, comisiynau a rhaglenni ymgysylltu â’r gymuned.

https://www.wmc.org.uk/en/what-we-do/creative-experiences/immersive-experiences-and-digital-innovation

Gwasanaethau: Preswyliadau artistiaid, comisiynau celfyddydau trochi, cyfleusterau technegol, rhaglenni cyhoeddus, llwyfannau adrodd straeon digidol.

Gwefan: https://www.wmc.org.uk

E-bost: info@wmc.org.uk

Ffôn: +44 (0)29 2063 6464

Cyfeiriad:

Wales Millennium Centre
Bute Place
Cardiff Bay
Cardiff
CF10 5AL

3. Llwyfan Digidol “Am”

Mae “Am” yn ganolbwynt diwylliannol digidol, yn cysylltu dros 480 o bartneriaid creadigol—artistiaid, amgueddfeydd a sefydliadau diwylliannol. Mae’n darparu llwyfan i  arddangosfeydd digidol, perfformiadau a phrosiectau rhyngweithiol, gan helpu artistiaid i gyrraedd cynulleidfaoedd newydd a chydweithio ar draws y sector. Gallai’r platfform hwn greu rhwydwaith ymarferol. Mae archifo cymaint o wybodaeth yn gymhleth ac yn codi problemau.

Gwasanaethau: Arddangosfeydd digidol, perfformiadau ar-lein, lletya prosiectau rhyngweithiol, rhwydweithio diwylliannol.

Gwefan: https://www.amdigital.co.uk/

4. Rhaglen Go Digital (Cyngor Prydeinig Cymru)

Mae Rhaglen Go Digital  Cyngor Prydeinig Cymru yn hwyluso cydweithio digidol rhyngwladol. Mae’n cefnogi cyfnewid creadigol, preswyliadau digidol, a phrosiectau ar y cyd sy’n hybu arloesedd a deialog trawsddiwylliannol.

Gwasanaethau: Grantiau cydweithio rhyngwladol, preswyliadau digidol, rhaglenni cyfnewid creadigol.

Gwefan: https://wales.britishcouncil.org

E-bost: wales@britishcouncil.org

5. Rhaglen Celfyddydau Trochi

Dan nawdd Creative Wales a Chyngor Celfyddydau Cymru, mae’r rhaglen hon yn ariannu prosiectau VR, AR a realiti cymysg gyda phwyslais ar hygyrchedd ac ymgysylltu cyhoeddus. Mae’n cynnig grantiau, preswyliadau a chefnogaeth i artistiaid sy’n arbrofi gyda straeon digidol trochi.

Gwasanaethau: Ariannu prosiectau trochi, datblygiad artistiaid, mentrau ymgysylltu cyhoeddus.

Gwefan: https://immersivearts.uk/

6. Celf ar y Cyd

Mae Celf ar y Cyd yn canolbwyntio ar gelf cyfranogol ac ymgysylltu cymunedol. Mae’n annog artistiaid i greu gwaith sy’n cysylltu â chynulleidfa leol trwy fformatau digidol a rhyngweithiol. Mae’r sefydliad yn cynnig datblygiad artistiaid, cyfleoedd comisiynu ac adnoddau i gefnogi celf ddigidol sy’n ymateb i gymdeithas.

Gwasanaethau: Comisiynu celf cyfranogol, cefnogi artistiaid, prosiectau cymunedol digidol.

Gwefan: https://celfarycyd.wales

E-bost: contact@celfarycyd.wales

Ffôn: +44 (0)1440 712121

Cyfeiriad:

Celf ar y Cyd
Y Plas
Llanelli
SA15 3AP

7. Oriel Mostyn

Oriel gelf gyfoes yn Llandudno sy’n cefnogi celf ddigidol a delweddau symudol trwy gomisiynau, arddangosfeydd a phreswyliadau. Mae cydweithrediadau â sefydliadau fel LUX yn ehangu cyfleoedd i artistiaid digidol Cymru ar lwyfannau cenedlaethol a rhyngwladol.

Gwasanaethau: Arddangosfeydd, preswyliadau artistiaid, comisiynau celf ddigidol, rhaglenni cyhoeddus.

Gwefan: https://mostyn.org

E-bost: info@mostyn.org

Ffôn: +44 (0)1492 874000

Cyfeiriad:

Mostyn
Vaughan Street
Llandudno
LL30 1AB

8. Rhwydwaith Celfyddydau Iechyd a Lles Cymru (WAHWN)

Mae WAHWN yn cysylltu artistiaid â gweithwyr iechyd proffesiynol i greu prosiectau sy’n archwilio iechyd meddwl a lles, gan ddefnyddio adrodd straeon digidol a chyfryngau trochi’n aml. Maen nhw’n comisiynu ac yn cefnogi gweithiau digidol sy’n ymgysylltu â materion cymdeithasol, gan ychwanegu dimensiwn hanfodol i gelfyddydau digidol Cymru.

Gwasanaethau: Comisiynu, rhwydweithio, hyfforddiant, prosiectau celfyddydau digidol ar gyfer iechyd.

Gwefan: https://wahwn.cymru

E-bost: info@wahwn.cymru

Ffôn: +44 (0)29 2068 7068

Cyfeiriad:

Wales Arts Health & Wellbeing Network
Cardiff
CF10 1EP

Mae’r sefydliadau hyn yn ffurfio asgwrn cefn ecosystem celfyddydau digidol Cymru—ariannu, llwyfannau, arbenigedd a chysylltiadau cymunedol.

Artistiaid Digidol yng Nghymru

Os ydych chi’n chwilio ar y we neu’n defnyddio AI, fe gewch restr o artistiaid sydd, am ryw reswm neu’i gilydd, wedi’u cysylltu â Chymru—ond os edrychwch yn ddyfnach, mae’n aml yn gamarweiniol neu’n gysylltiad gwan… Rhaid bod llwyth ohonynt. Rydym angen cofrestr fel bod pobl yn gallu cysylltu a chydweithio.

Sean Vicary

Yn byw yn Aberteifi, mae Vicary yn cyfuno animeiddio, collage digidol a delweddau symudol i gyfleu tirluniau a chwedlau Cymru. Mae ei waith yn uno adrodd straeon traddodiadol â thechnegau digidol cyfoes.

Megan Broadmeadow

Artist o Gymru sy’n arbenigo mewn gosodiadau trochi, celf fideo ac effeithiau digidol. Mae ei gwaith yn archwilio themâu gwyddoniaeth, mytholeg a’r byd naturiol, gan greu amgylcheddau digidol sy’n ysgogi’r meddwl.

Adele a Craig Williams

Dau artist sy’n creu gosodiadau VR trochi a phrosiectau celf ddigidol. Mae eu gwaith, a arddangoswyd yn aml yng Nghymru (gan gynnwys Senedd Cymru), yn canolbwyntio ar themâu cymuned, amgylchedd a chysylltiad dynol drwy brofiadau trochi.

Gwefan: https://www.visionfountain.com/2025/06/virtual-reality-day-senedd-cymru/

E-bost: contact@awilliamsimmersive.com

Bedwyr Williams

Mae Bedwyr yn gweithio yn Lerpwl yn John Moores University… ond yn Gymro balch nad yw’n hoff o bobl nad ydynt yn siarad Cymraeg nac artistiaid tatŵ… dal yn wych Bedwyr!

Mae Bedwyr Williams yn adnabyddus am osodiadau cysyniadol a chyfryngau cymysg, gan gyfuno fideo, cyfryngau digidol ac amgylcheddau rhithwir i fyfyrio ar hunaniaeth Gymreig gyda hiwmor a mewnwelediad. Mae’n herio naratifau traddodiadol drwy ddefnyddio offer digidol.

Gwefan: https://www.instagram.com/bedwyr_williams

Trefnwyr a Cynhyrchwyr Annibynnol y Celfyddydau Digidol

Mae cryfder unrhyw sîn celfyddydau digidol yn dibynnu ar drefnwyr sy’n hwyluso, curadu a chynhyrchu prosiectau digidol ac arloesol. Mae’r rhain yn hanfodol i bontio’r bwlch rhwng artistiaid, cynulleidfaoedd a thechnoleg, gan sicrhau bod y celfyddydau digidol yn parhau i ffynnu ar draws Cymru, gan gynnwys cymunedau y tu hwnt i’r canolfannau trefol mwyaf.

Ynghyd â sefydliadau mawr, gallai sîn celfyddydau digidol Cymru gael ei hysgogi gan drefnwyr, cynhyrchwyr a churaduron annibynnol – pe baent yn gallu cael gwybod sut i gysylltu â’i gilydd!

Yr hyn sydd ei angen arnom yw cysylltiadau, ystwythder ac arloesedd, gan ehangu cyrhaeddiad ac effaith celfyddydau digidol ledled Cymru a thu hwnt.

Ffigurau Annibynnol ac Sefydliadau Allweddol

Cathy Piquemal

Mae Cathy’n byw yn fy mhentref i – pam nad yw’n boblogaidd ar y we? Pan oeddwn yn astudio Hanes Celf fel israddedig, dywedodd Samuel Raybone, Hanesydd Celf, “os nad oes ysgrifennu amdanoch, dydych chi ddim yn bodoli”… wel Cathy, dyma ni!

Gwaith Creadigol Presennol: Ymchwil a Datblygu “Bridging Connection”

Ar hyn o bryd, mae Cathy Piquemal yn ymwneud â phrosiect ymchwil a datblygu chwe mis sy’n canolbwyntio ar y cysyniad o Ddemocratiaeth Brofiadol. Mae’r dull arloesol hwn yn ail-ddychmygu digwyddiadau cyfranogol drwy dechnolegau trochi, deallusrwydd artiffisial a deinameg presenoldeb dynol. Yn ganolog i’w gwaith mae creu fframwaith ecoleg mynediad – model lle mae gofal, creadigrwydd a chynhwysiant yn cael eu hymgorffori yn y strwythur o’r cychwyn cyntaf, nid fel ychwanegiadau. Mae’r prosiect hwn yn adlewyrchu ei hymrwymiad i ffyrdd mwy cyfartal ac ystyrlon o ymgysylltu cynulleidfaoedd drwy gelfyddydau digidol a throchi.

Ffocws: Cynhyrchu celfyddydau trochi, curadu digidol, ymgysylltu cymunedol, cefnogi artistiaid.

Gwefan: https://www.cathypiquemal.com

E-bost: cathypiq@gmail.com

Whatsapp neu neges testun: +44 7964223434

Digital Innovation Wales

Cydweithfa a rhwydwaith sy’n cefnogi prosiectau celfyddydau digidol cyfranogol ledled Cymru. Maent yn darparu adnoddau, mentora a gwasanaethau cynhyrchu digwyddiadau. Mae Digital Innovation Wales yn gweithio’n agos gydag artistiaid, grwpiau cymunedol a chyllidwyr i feithrin arloesedd a chynhwysiant mewn ymarfer celfyddydau digidol.

Ffocws: Celfyddydau digidol cyfranogol, mentora, cynhyrchu digwyddiadau.

Gwefan: https://www.facebook.com/digitalinnovationwales/

E-bost: digitalinnovationwales@gmail.com

Cyfleoedd Presennol a Diweddar

• Cyngor Celfyddydau Cymru: Grantiau drwy’r flwyddyn ar gyfer prosiectau digidol a hybrid, gan gynnwys y gronfa Create a chyllid peilot ar gyfer mentrau cydweithredol a rhyngwladol.
• Celf ar y Cyd: Galwad agored am gomisiwn gwerth £10,000 i artist anabl sy’n byw yng Nghymru.
• WAHWN / Iechyd Cyhoeddus Cymru: Comisiynau ar gyfer celf ddigidol sy’n hyrwyddo iechyd meddwl a lles.
• Mostyn / LUX: Comisiwn delwedd symudol ddigidol ar gyfer artistiaid yng Nghymru.
• Cronfa Datblygu Media Cymru: Hyd at £50,000 ar gyfer ymchwil a datblygu prosiectau digidol sy’n cael eu gyrru gan arloesedd.
• Grantiau Cydweithredu Rhyngwladol British Council: Ariannu cydweithio digidol rhyngwladol sy’n cynnwys artistiaid a sefydliadau o Gymru.
• Immersive Arts UK: Ar agor i artistiaid sy’n datblygu gwaith gan ddefnyddio technolegau trochi.
• Canolfan Mileniwm Cymru: Galwadau agored rheolaidd am gomisiynau digidol a chymunedol.

Tueddiadau a Cryfderau’r Sector

Mae celf ddigidol yng Nghymru yn cael ei nodweddu gan:

Trochiad a Chyfranogiad: Gellir gweld cyfranogiad naill ai fel curadu celfyddydau’r 1990au neu’n gyfoes os yw’n ddigidol go iawn. Mae VR yn cael ei ystyried yn rhy ddibynnol ar dechnoleg gan orielau ac yn anodd i’w reoli. Mae artistiaid am weithio fwyfwy mewn VR, AR a realiti cymysg, gan greu profiadau sy’n cysylltu â storïau lleol a themâu byd-eang.

Myfyrdod Diwylliannol: Mae llawer o artistiaid digidol Cymreig yn tynnu ysbrydoliaeth o’r tirlun, yr iaith a’r hunaniaeth, gan ddefnyddio technoleg i ail-ddychmygu traddodiad i gynulleidfaoedd newydd.

Materion Byd-eang: Nid yw artistiaid cyfoes Cymru bellach yn gaeth i ffocws traddodiadol celfyddydau Cymreig, ac mae angen ymdrech i wthio yn erbyn hyn. Archwiliodd arddangosfa ‘No Welsh Art’ hyn—ond a lwyddodd i dorri tir newydd? https://www.library.wales/visit/things-to-do/exhibitions/no-welsh-art

Cydweithio a Chymuned: Mae artistiaid, technolegwyr a sefydliadau’n gweithio gyda’i gilydd ar draws disgyblaethau a sectorau.

Mynediad a Cynhwysiant: Mae ymdrech barhaus yn datblygu i sicrhau bod cyfleoedd yn cyrraedd grwpiau a chymunedau sydd heb gynrychiolaeth ddigonol ledled Cymru.

Heriau Parhaus

Er bod sector celfyddydau digidol Cymru yn ffynnu, mae nifer o heriau allweddol sy’n rhaid eu datrys i sicrhau twf parhaus a theg:

1. Seilwaith Digidol

Mae mynediad at fand eang cyflym a seilwaith digidol cadarn yn dal i fod yn anghyfartal ar draws Cymru. Mae llawer o gymunedau gwledig ac anghysbell yn wynebu cysylltiadau arafach a mynediad cyfyngedig at offer a meddalwedd gyfredol. Gall y rhaniad digidol hwn gyfyngu ar greu a derbyn celf ddigidol y tu allan i ganolfannau trefol. Mae artistiaid mewn ardaloedd gwledig yn aml yn wynebu costau ychwanegol ac anawsterau ymarferol wrth gynhyrchu a rhannu gwaith, tra gall cynulleidfaoedd golli profiadau newydd.

2. Llythrennedd Digidol a Bylchau Sgiliau

Yn aml, mae sgiliau digidol, codio creadigol a hyder gyda thechnolegau newydd wedi’u crynhoi mewn ardaloedd trefol lle mae hyfforddiant, addysg uwch a chefnogaeth ddiwydiannol ar gael. Y tu allan i’r ardaloedd hyn, mae angen brys am fwy o weithdai, mentora a dysgu rhwng cymheiriaid i artistiaid a chymunedau sydd â llai o hyfedredd digidol. Heb fuddsoddiad pwrpasol mewn sgiliau digidol, gall cymunedau gwledig neu dan-anhraddedig gael eu gadael ar ôl wrth i’r maes esblygu.

3. Hyfforddiant a Datblygu Talent

Mae buddsoddiad parhaus mewn hyfforddiant yn hanfodol i artistiaid newydd a phrofiadol. Mae technoleg yn newid mor gyflym, felly rhaid i artistiaid digidol ddiweddaru’u sgiliau’n barhaus mewn meddalwedd, caledwedd neu ymarfer creadigol newydd. Er bod prifysgolion a rhai sefydliadau’n cynnig cyrsiau byr a phreswyliadau ardderchog, mae angen mwy o gyfleoedd hyfforddi hygyrch, fforddiadwy ac ar draws y wlad. Mae ehangu mynediad at fentora, cefnogaeth dechnegol a gweithdai traws-sector, yn enwedig y tu allan i Gaerdydd a chanolfannau trefol eraill, yn flaenoriaeth.

4. Mynediad a Fforddiadwyedd

Mae cost offer digidol a meddalwedd yn rhwystr i lawer, yn enwedig artistiaid llawrydd neu’r rhai o gefndiroedd llai breintiedig. Er bod rhai mentrau’n cynnig benthyciadau offer neu ofod stiwdio, mae angen gwneud mwy i sicrhau mynediad teg at offer digidol. Mae hyn yn cynnwys nid yn unig caledwedd a meddalwedd, ond mynediad at lwyfannau arddangos corfforol a rhithwir hefyd.

5. Ariannu Cynaliadwy a Buddsoddiad Strategol

Wrth i brosiectau celf ddigidol ddod yn fwy uchelgeisiol ac yn fwy cymhleth yn dechnolegol, mae’r angen am ariannu hirdymor yn tyfu. Er bod grantiau tymor byr neu brosiect yn werthfawr, nid ydynt yn rhoi’r parhad sydd ei angen ar gyfer arloesi digidol ar raddfa fawr, ymchwil a datblygu cydweithredol neu gynnal adnoddau digidol cymunedol. Mae angen buddsoddiad strategol hirdymor gan gyllidwyr, llywodraeth a phartneriaid preifat i gryfhau lle Cymru fel arweinydd yn y celfyddydau digidol.

Prifysgolion a Cholegau Celf sy’n Dysgu Celfyddydau Digidol yng Nghymru

Mae addysg uwch yn allweddol i feithrin cenhedlaeth nesaf o artistiaid digidol yng Nghymru. Mae’r prifysgolion a’r colegau celf canlynol ar flaen y gad ym maes addysg celfyddydau digidol, gan gynnig cyrsiau arbenigol, cyfleoedd ymchwil a chysylltiadau â’r diwydiant:

Cardiff School of Art & Design (Prifysgol Metropolitan Caerdydd)

BA mewn Cyfryngau a Dylunio Digidol, BA mewn Animeiddio, ac MA mewn Technoleg Greadigol

Cyfleusterau blaengar a chysylltiadau cryf â’r diwydiannau creadigol.

Gwefan: https://www.cardiffmet.ac.uk

Coleg Celf Abertawe (Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant)

Cyrsiau mewn Dylunio Patrymau Arwyneb, Animeiddio Cyfrifiadurol 3D, Celf Gemau ac Illustration

Yn adnabyddus am raglenni celfyddydau digidol cryf a chydweithio â’r diwydiant.

Gwefan: https://www.uwtsd.ac.uk/art-design/

E-bost: artanddesign@uwtsd.ac.uk

Ffôn: +44 (0)1792 481000

Coleg Celf Caerfyrddin (Coleg Sir Gâr)

BA (Anrh) mewn Illustration ac Celf Cysyniadol, Celfyddydau a Dylunio Digidol

Yn enwog am ei lwybr Darluniadol a Chelf Cysyniadol, sy’n cyfuno sgiliau traddodiadol â thechnegau digidol, gan baratoi myfyrwyr ar gyfer gyrfaoedd mewn gemau, animeiddio ac adrodd straeon digidol.

Gwefan: https://www.csgcc.ac.uk/en/college-information/about-us/carmarthen-school-art

Ysgol Gelf Aberystwyth (Prifysgol Aberystwyth)

Roedd fy alma mater yn arfer cynnig opsiwn rhyngddisgyblaethol ochr yn ochr â chelfyddydau creadigol, ond nid yw hynny’n wir bellach. Mae angen inni gefnogi’n prifysgolion mawr fel gwlad, fel y gallwn wneud yn well.

Prifysgol De Cymru, Cyfadran y Diwydiannau Creadigol

BA ac MA mewn Animeiddio, Celf Gemau, Effeithiau Gweledol a Chynhyrchu Cyfryngau

Ymchwil gref ym maes celfyddydau digidol a thechnoleg greadigol.

Gwefan: https://www.southwales.ac.uk/creative/

E-bost: enquiries@southwales.ac.uk

Ffôn: +44 (0)344 576 0101

Prifysgol Bangor, Ysgol y Celfyddydau, Diwylliant ac Iaith

Modiwlau mewn Cyfryngau Digidol, Astudiaethau Creadigol a Thechnoleg Cerddoriaeth

Cyfleoedd rhyngddisgyblaethol ym maes celfyddydau digidol a chyfleusterau ar gyfer codio creadigol a pherfformiad digidol.

Gwefan: https://www.bangor.ac.uk/arts-culture-language/

E-bost: arts@bangor.ac.uk

Ffôn: +44 (0)1248 351151

Casgliad

Mae gan Gymru yn 2025 sector celfyddydau digidol sydd â’r potensial i fod yn arloesol a chydweithredol. Mae celfyddydau yng Nghymru wastad wedi’u gwreiddio’n ddwfn mewn lle. Gyda chymuned newydd amrywiol o artistiaid, potensial am gefnogaeth sefydliadol gref, a phartneriaeth ag addysg uwch, gallai Cymru fod yn rym arweiniol ym maes creu gwaith digidol sy’n taro tant yn lleol ac yn fyd-eang. Bydd mynd i’r afael â heriau parhaus megis seilwaith, llythrennedd digidol ac adnoddau yn allweddol i sicrhau bod creadigrwydd digidol yn ffynnu i bob cymuned ledled Cymru.

Am ragor o arweiniad neu i drafod cynigion prosiect celfyddydau digidol, cysylltwch â thîm Arloesi, Digidol a Chelfyddydau Rhyngddisgyblaethol Cyngor Celfyddydau Cymru – hoffwn fod yn rhan ohono!